و مانند اغلب مردم كه دورادور قضاوت ميكنند و از اسباب و علل و نتائج حوادث جهان بىاطلاع هستند ، ميباشند : زيرا جاى ترديد نيست كه علل و حوادث و شرائط در وقوع حوادث روز دخالت دارد ، و محال است كه هر انسانى آرزوها و اغراض خود را بدون تطبيق با مناسبات و شرائط وقت انجام دهد . طبق اين بيان لازم است كسانى كه ميخواهند حقيقت صلح امام ( ع ) را بدست آورند بايد در مرتبهء اول اسباب دور و نزديك صلح و آنچه با آن مربوط است بررسى نموده سپس قضاوت كنند ، و تنها با تصور و توهم و خيال قضاوت ننمايند . در حقيقت كسانى كه امام ( ع ) را براى صلح سرزنش ميكنند ، مانند كسانى هستند كه افراديرا كه اجتماع در اخلاق آنان اثر گذاشته ، مورد اعتراض قرار دهند كه چرا چنين اخلاقى دارى ؟ ! علت صلح امام حسن ( ع ) و شهادت امام حسين ( ع ) بسيارى از اوقات ميپرسند ، كه چرا امام حسن ( ع ) صلح را بر شهادت مقدم داشت ، و امام حسين ( ع ) شهادت را بر صلح ؟ اين عمل را چگونه بايد تفسير كرد ؟ و چگونه بايد جمع نمود ؟ از اين سؤال پاسخهاى فراوانى داده‌اند ، كه بحث و تجربه ما را بجوابهائى رسانده كه از نظر شما ميگذرد : 1 - انتقام‌جوئى بنى اميه : دشمنى بنى اميه با خدا و رسول ( ص ) ، كينه‌هائى كه در دل داشتند و قلب آنان را بطپش انداخته بود ، و اين كينه‌ها هيچگاه دربارهء محمد ( ص ) و على ( ع ) و اولاد او بر طرف نميشد ، و صلح و تسليم شدن اولاد على ( ع ) آن را شفا نميداد اين كينه و حسادت را فقط خونريزى اصلاح ميكرد اين كينه را سر بريدن و « مثله » كردن « 1 » تسكين ميداد . عموى پيغمبر ( ص ) حمزه را كشتند قلب مادر معاويه و جده‌ى يزيد شفا نيافت تا آنكه از جگر حمزه خورد و بينى و گوش حمزه را بريده و گردن‌بند خود قرار داد ! ! حسين ( ع ) را كشتند ؛ قلبشان راحت نشد ؛ تا آن‌كه اسب بر بدن آنحضرت تازانده و پس از قطع نمودن سر از بدن آن حضرت چوب بر لب و دندانش زدند ! !

--> ( 1 ) مثله عمل مادر معاويه است كه در دو سطر ديگر بيان مىشود .